Zdolność kredytowa: czy decydują tylko zarobki?

Co oznacza zdolność kredytowa?

Zgodnie z art. 70 Prawa bankowego zdolność kredytowa oznacza możliwość spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach ustalonych w umowie. Bank uzależnia od niej przyznanie kredytu i może żądać dokumentów oraz informacji potrzebnych do oceny.

Nie wystarczy więc odpowiedź na pytanie: „Ile zarabiasz?”. Potrzebna jest również odpowiedź: „Jakie obciążenia musisz pokryć z tych pieniędzy?”.

Poniższe zasady dotyczą przede wszystkim oceny prowadzonej przez bank. Nie należy automatycznie przenosić szczegółowych rekomendacji bankowych na każdą pożyczkę pozabankową. Zasady sprawdzania dochodów, gdy brakuje zaświadczenia od pracodawcy, opisuje artykuł o pożyczce bez zaświadczeń.

Jakie czynniki poza zarobkami bierze pod uwagę bank?

Rekomendacja T KNF przewiduje analizę ilościową i jakościową. Obejmuje ona dochody, wydatki oraz cechy wpływające na terminowość spłaty. Rekomendacja S, dotycząca kredytów zabezpieczonych hipotecznie, wskazuje dodatkowo na kompleksową ocenę źródeł spłaty, kosztów utrzymania, zobowiązań finansowych i okresu kredytowania.

Gospodarstwo domowe i stałe obciążenia

Według Rekomendacji T bank powinien uwzględniać, w miarę możliwości, wszystkie wydatki gospodarstwa domowego obciążające klienta. Znaczenie mają również obowiązkowe zobowiązania pozakredytowe, na przykład zasądzone alimenty.

Dlatego zestawienie kosztów powinno odpowiadać twojej sytuacji: uwzględniać mieszkanie, codzienne utrzymanie i osoby, których potrzeby finansujesz. Nie ograniczaj go do rachunków opłacanych bezpośrednio z twojego konta.

Niewykorzystane karty i limity

Nie zakładaj, że niewykorzystany limit jest obojętny dla oceny. Rekomendacja T wymaga określenia przez bank zasad uwzględniania przyznanych produktów kredytowych i wynikających z nich limitów. Nie ustanawia przy tym jednego procentu limitu obowiązującego we wszystkich bankach.

Przed wnioskiem zapytaj, jak oceniane są twoje limity i czy ich zmniejszenie zmieni wynik analizy.

Historia w BIK a zdolność kredytowa

Historia kredytowa obejmuje informacje o aktualnie spłacanych i spłaconych kredytach, w tym o terminowości płatności. Dotyczy również zakupów na raty, kart kredytowych oraz limitów w koncie. Dane o liczbie zobowiązań i zadłużeniu pomagają bankowi oceniać wniosek.

Dobra historia spłat nie zastępuje dochodu pozwalającego utrzymać budżet. Z kolei sama wysokość pensji nie opisuje dotychczasowej terminowości płatności. To odrębne informacje potrzebne do oceny ryzyka.

Więcej o zakresie gromadzonych informacji przeczytasz w artykule czym jest BIK i co o tobie wie.

Dlaczego podobne zarobki mogą dać różny wynik?

Wyobraź sobie dwie sytuacje przy takim samym dochodzie. W pierwszej nie spłacasz innych kredytów i ponosisz niewielkie koszty utrzymania. W drugiej płacisz już raty, utrzymujesz dodatkowe osoby i masz przyznane limity.

To przykład pokazujący, dlaczego porównanie samych pensji jest niewystarczające. Nie pozwala jednak wyliczyć różnicy w dostępnej kwocie kredytu ani przewidzieć decyzji banku.

Przy kredycie hipotecznym znaczenie ma także okres kredytowania. Rekomendacja S wskazuje go jako jeden z elementów oceny razem z kosztami utrzymania i wszystkimi zobowiązaniami finansowymi.

Zdolność kredytowa — kalkulator i jego ograniczenia

Wynik kalkulatora traktuj jako orientacyjne oszacowanie oparte na przyjętych założeniach. Nie jest decyzją kredytową. Sprawdź przede wszystkim, czy narzędzie pyta o wydatki, raty i limity oraz czy wyjaśnia sposób obliczeń.

Do przygotowania przed wnioskiem przyda się prosta lista:

• Zbierz dokumenty dotyczące dochodów; przy kredycie hipotecznym pomoże lista dokumentów do kredytu hipotecznego.
• Spisz raty, limity i pozostałe stałe obciążenia.
• Podsumuj rzeczywiste koszty gospodarstwa domowego.
• Sprawdź informacje o swoich zobowiązaniach w raporcie BIK i to, co wpływa na scoring BIK.
• Zapytaj bank o sposób uwzględnienia elementów, które budzą wątpliwości.

Taka lista pomaga uporządkować dane. Nie stanowi algorytmu banku ani obietnicy otrzymania kredytu.